Đồng chí Trần Phú sinh ngày 1 tháng 5 năm 1904 tại thôn An Thổ, xã An Dân, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, xuất thân từ một gia đình nhà nho yêu nước. Nguyên quán của ông là xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh - mảnh đất nổi tiếng với truyền thống hiếu học và yêu nước.ubkttw+2
Thân phụ của ông là Trần Văn Phổ, từng giữ chức Tri huyện Đức Phổ (Quảng Ngãi), và thân mẫu là bà Hoàng Thị Cát. Gia đình có 8 đứa con, trong đó Trần Phú là con thứ năm.baohaiquanvietnam+1
Số phận đã sớm đặt lên vai cậu bé Trần Phú những nỗi đau quá lớn. Ngày 19/4/1908, khi Trần Phú mới 4 tuổi, cha ông đã tự sát bằng cách thắt cổ tại công đường để phản đối sự áp bức, nhục mạ của công sứ Pháp Dodey Besra. Như một nhà nho ưu thời mẫn thế, ông Trần Văn Phổ không thể chịu đựng được "cảnh quan trường thời nô lệ mất nước" và đã chọn con đường tuẫn tiết để bảo vệ khí tiết.wikipedia+2
Hai năm sau, năm 1910, khi Trần Phú lên 6 tuổi, mẹ ông cũng qua đời ngày 27/11/1910 vì không thể chịu đựng nỗi đau mất chồng và cuộc sống nghèo khổ. Cái chết của cha mẹ đã để lại trong lòng cậu bé Trần Phú sự căm thù giặc sâu sắc - "thù nhà, nợ nước đã quyện chặt với nhau" từ tuổi ấu thơ.baohaiquanvietnam+1
Sau khi mồ côi cha mẹ, Trần Phú được người anh cả Trần Tương đưa về Huế nuôi dưỡng. Tại đây, ông được cho vào học trường Pháp - Việt Đông Ba, sau đó thi vào trường Quốc học Huế - ngôi trường nổi tiếng đào tạo nhiều nhân tài yêu nước.congan+1
Tại trường Quốc học Huế, Trần Phú được theo học cụ Võ Liêm Sơn - một nhà giáo yêu nước nổi tiếng. Ông không chỉ nổi bật về học lực mà còn thể hiện tinh thần yêu nước mạnh mẽ. Năm 1921, khi là học sinh lớp đệ tam, Trần Phú đã tham gia cuộc bãi khóa phản đối giáo sư người Pháp bạc đãi, nhục mạ học sinh.wikipedia+1
Mùa hè năm 1922, ở tuổi 18, Trần Phú đỗ đầu kỳ thi tốt nghiệp bậc thành chung. Thầy Võ Liêm Sơn đã dành cho học trò yêu quý của mình lời khen ngợi và kỳ vọng: "Thầy mãi tới 25 tuổi mới đỗ được thành chung. Con đã đạt sớm hơn thầy nhiều. Nhưng thầy hy vọng con sẽ có con đường đi khác với con đường mòn mà lớp người như thân sinh con, như thầy, đã đi".dbndnghean+1
Sau khi tốt nghiệp, Trần Phú được bổ nhiệm làm giáo viên Trường Tiểu học Cao Xuân Dục ở Vinh (Nghệ An). Lựa chọn này thể hiện tư tưởng tiến bộ của ông - thay vì đi theo "con đường vinh thân phì gia" trong quan trường nô lệ, ông chọn nghề làm thầy để "góp phần đào tạo lớp người có chí hướng, làm lợi cho dân, cho nước".songoaivu.hatinh+1
Tại Vinh - một trung tâm văn hóa và cách mạng quan trọng, Trần Phú đã tiếp xúc với nhiều nhà yêu nước như Nguyễn Đình Kiên, Ngô Đức Kế, Lê Văn Huân. Đây là môi trường lý tưởng để bồi đắp thêm tinh thần yêu nước và cách mạng cho người thanh niên trí thức.hatinh
Tháng 7/1925, Trần Phú tham gia sáng lập Hội Phục Việt - một tổ chức của những trí thức yêu nước cấp tiến. Ông hăng hái tham gia mở lớp dạy chữ quốc ngữ cho người nghèo khổ, mượn bục giảng để truyền bá tinh thần yêu nước cho học trò.khuditichtranphu+1
Giữa năm 1925, cảm nhận được sự kêu gọi của cách mạng, Trần Phú đã quyết định thôi nghề dạy học để bước vào con đường hoạt động cách mạng chuyên nghiệp. Đây là quyết định quan trọng, thể hiện sự hy sinh cá nhân vì lý tưởng lớn.khuditichtranphu